İNSANLARDAKİ COVID-19 YABAN HAYVANLARINDA RİSK OLUŞTURUYOR MU?
-
Published:2022-09-23
Issue:
Volume:
Page:
-
ISSN:2651-4575
-
Container-title:Izmir Democracy University Health Sciences Journal
-
language:tr
-
Short-container-title:IDUHeS
Author:
HANEDAN Basak1, BİLGİLİ Ali2, ABBASOVA Nigar3
Affiliation:
1. Atatürk Üniversitesi Veteriner Fakültesi, İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı 2. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Farmakoloji ve Toksikoloji Ana Bilim Dalı 3. Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veteriner İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Abstract
Dünya çapında insanların önemli bir kısmının SARS-CoV-2 ile enfekte olmaları ve semptomlar görülmeden önce enfeksiyonu bilinmeyen şekilde yayabilmelerinden dolayı insanların yaban hayvanlarına COVID-19’u yayma riskleri bulunmaktadır. COVID-19’a yaban hayvanlarının duyarlılığının değerlendirildiği çalışmada primatlar, takiben karnivorlar, memeli deniz hayvanları, yabani kemirgenlerin yüksek potansiyel gösterdiği, laboratuvar kemirgenlerinin düşük riskte olduğu, kuşlar, reptiller ve amfibilerin de düşük riskte olduğu bildirildi. Kaplan, aslan, puma ve kar leoparına insanlardan COVID-19’un bulaştırıldığı bildirildi. COVID-19’la enfekte vizonların etkenleri insanlara ve kedilere bulaştırdığı gösterildi. COVID-19’un yabani gelincik ve vizonlara bulaşması halinde hayvanlar daha sonra devamlı rezervuar konaklar haline gelebilir ve insanlara ve diğer hayvan türlerine enfeksiyonu bulaştırabilir. Yaban hayvanları insanlarla yakın temastadır. Dolayısıyla COVID-19’a bağlı bulaşma olup olmadığının bilinmesi önemlidir. Bu çalışma kapsamında son yıllara ait çok sayıda bilimsel kaynak incelenerek insanlardan yaban hayvanlarına, yaban hayvanlarından tekrar insan ya da diğer hayvanlara COVID-19’un bulaştırılıp bulaştırılmadığı konularında ayrıntılı bilgiler verildi. Ayrıca insanlardan yaban hayvanlarına COVID-19’un bulaşmasının engellenmesine yönelik yapılması gereken uygulamalar hakkında bilgiler sunuldu.
Publisher
Izmir Democracy University
Reference62 articles.
1. Referans1 Ahmad, T., Haroon Dhama, K., Sharun, K., Khan, F. M., Ahmed, I., … & Hui, J. (2020). Biosafety and biosecurity approaches to restrain/contain and counter SARS-CoV-2/COVID-19 pandemic: a rapid-review. Turkish Journal of Biology, 44, 132-145. 2. Referans2 Andersen, K. G., Rambaut, A., Lipkin, W. I., Holmes, E. C., & Garry, R. F. (2020). The proximal origin of SARS-CoV-2. Nature Medicine, 26(4), 450-452. 3. Referans3 Bartlett, S. L., Diel, D. G., Wang, L., Zec, S., Laverack, M., Martins, M., … & Calle, P. P. (2021). SARS-CoV-2 infection and longitudinal fecal screening in Malayan tigers (Panthera tigris jacksoni), Amur tigers (Panthera tigris altaica), and African lions (Panthera leo krugeri) at the Bronx zoo, New York, USA. Journal of Zoo and Wildlife Medicine, 51(4), 733-744. 4. Referans4 Bao, L., Deng, W., Huang, B., Gao, H., Liu, J., Ren, L., …. & Qin, C. (2020). The pathogenicity of SARS-CoV-2 in hACE2 transgenic mice. Nature, 583(7818), 830-833. 5. Referans5 Boni, M. F., Lemey, P., Jiang, X., Lam, T. T., Perry, B., Castoe, T., … & Robertson, D. L. (2020). Evolutionary origins of the SARS-CoV-2 sarbecovirus lineage responsible for the COVID-19 pandemic. Nature Microbiology, 5(11), 1408-1417.
|
|